‘Freecurity’

Geachte informateur Hoekstra,

“Democratie is de wil van het volk. Elke morgen lees ik stomverbaasd in de krant wat ik nou weer wil”.
Dit is een grap van de illustere cabaretier Wim Kan uit een van zijn legendarische oudejaarsconferences tientallen jaren geleden. U hebt ‘m vast wel eens gehoord. Desondanks is het een grap zónder baard, want ze is momenteel actueler dan ooit.

Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de, pak ‘m beet, laatste vijf verkiezingen die in ons land gehouden zijn. Een zwaai naar links, dan weer een zwaai naar rechts. Penduledemocratie, heet zoiets. Weet het kiezersvolk, indachtig Wim Kan, überhaupt nog wel wat het wil?

Jazeker, dat weet het verdraaid goed. Het snakt naar politici die ons de weg wijzen in de nieuwe wereld, visionairs die het land met daadkracht veilig langs klippen loodsen zoals de maatschappelijke verruwing, de digitale (r)evolutie en de vergrijzing. Die Nederland futureproof maken.

Datzelfde kiezersvolk belieft geen apparatsjik, die zich in blinde paniek door de snelle veranderingen vastklampen aan vaste regels en richtlijnen. Het zit evenmin te wachten op de Idols van het Binnenhof, die richtingloos achter elke hype aanhollen. ‘Lingo terug op tv!’, dé politieke tophit van het najaar. Ook niet op verkapte diskjockeys die werken volgens het motto ‘u vraagt, wij draaien’. Dat leverde ons de Gouden Giller van de laatste algemene beschouwingen op: ‘Een taaltoets voor peuters’!
Personalityshows en verzoekplatenprogramma’s horen in Hilversum thuis, niet in Den Haag.

Maar ja, als het kiezersvolk tussen de vele Idols en diskjockeys met een vergrootglas moet zoeken naar de ware leiders met de echte X-factor, dan gaat het inderdaad slingeren.

Deze ontwikkeling maakt de nobele taak die op uw schouders ligt extra zwaar. Nederland is weer toe aan een stabiele regering met een lange houdbaarheidsdatum. Die is voorbereid op de toekomst.

Daarom, geachte heer Hoekstra, voorkom dat de kabinetsformatie uitdraait op polderen. Het leidt alleen maar tot een ongedefinieerde brei van compromissen tot de macht tien. Voorkom eveneens polariseren, want dat leidt uiteindelijk alleen maar tot een politiek slagveld.
Voorkom dat we volgend jaar opnieuw naar de stembus moeten en het ooit zo kosmopolitische gidsland Nederland in de moderniseringsrace vanuit de kopgroep wegzakt naar de staart van het peloton.

De tijd dringt. Want veel Nederlanders staan te popelen om de kansen die de globalisering biedt met beide handen te grijpen. Ze voelen elke vorm van overheidsbemoeienis als een hindernis en eisen volledige vrijheid.

Maar voor anderen ontstaat door toenemende schaalvergroting en individualisme, die het gevolg zullen zijn, een gevoel van onzekerheid en anonimiteit. Die mensen denken er alleen voor te staan of weten niet eens meer hoe het staat.

Beide gevoelens kunnen we wegnemen door geborgenheid te creëren binnen een context van vrijheid. Ik bedoel dat als volgt: de overheid moet een heel andere rol gaan spelen. Namelijk niet alles centraal willen regelen. Nee, de overheid moet het individu of organisaties een grote mate van vrijheid geven. Om ze de kans op zelfontplooiing te gunnen én om te voorkomen dat hun ambities worden verzwolgen door een technocratisch monster.
Uiteraard zijn er regels nodig van algemeen belang; overzichtelijke en duidelijke regels. Dat mogen we nooit uitvlakken. Maar laten we alstublieft voorkomen dat we alles dichttimmeren met geboden en verboden.

Tegelijkertijd - en dat is uiterst essentieel voor die nieuwe rol - moet de overheid de helpende hand toesteken waar dat nodig is. Een sociaal vangnet creëren voor individuen, minderheden, bedrijfsleven, religies, instellingen die in de problemen raken. De overheid moet verwaarlozing, uitsluiting, anonimiteit en onverschilligheid voorkomen met de boodschap voor de burgers: ‘We laten u niet in de steek!”

Ik noem dit – geheel eigentijds – met een Engelse term ‘freecurity’. U begrijpt, een samentrekking van freedom en security. Een nieuw begrip om te onderstrepen dat het geen compromis is, niet links is, niet rechts is, maar een visie gebaseerd op de nieuwe werkelijkheid.

Geachte informateur, dat is wat het volk wil: een richting. Aan u de moeilijke taak om de hoofdrolspelers in de informatie daarvan te overtuigen.
Ik wens u daar alle succes bij

Gerd Leers
Burgemeester van Maastricht