Column Jeroen de Veth

Twee weken geleden schreef ondergetekende op de website van Winkelman en Van Hessen: “Je zult toch Jan-Peter Balkenende zijn en op 23 november wakker worden met het besef dat je de wedstrijd van Bos hebt gewonnen, maar dat de consequentie is dat je moet gaan formeren met Marijnissen.” De peilingen van die dagen, waarop ik mijn voorzichtige voorbeschouwing baseerde, zijn bewaarheid geworden. De eerste analyses worden erop losgelaten. De dooddoener ‘de kiezer heeft gesproken’ is minder dan ooit waar. 12 miljoen zeer uiteenlopende kiezers hebben gesproken en hun stem is allesbehalve eensluidend. Opvallend is wel dat zo’n 40 zetels in de Tweede Kamer naar de ‘extremen’, 'uitersten' of ‘puren’ zijn gegaan: SP, Partij voor de Vrijheid, maar ook ChristenUnie en Partij voor de Dieren. Wonderlijk is het dat de grootste oppositiepartij - die voor en tijdens de campagne fel ageerde tegen een omstreden kabinet - verloren heeft. Tot slot lijken er parallellen met 2002, en dan bedoel ik niet dat weer de kaalste politicus het beste scoort. Maar wel is het zo, dat een groot deel van het electoraat op drift is en dat dit weer ten koste gaat van met name PvdA en VVD.

Les jeux sont faits. Rein-Jan Hoekstra, eerder informateur van het Kabinet Balkenende-II (CDA, VVD, D66), staat voor een moeilijke verkennende opdracht. Hierbij worden natuurlijk eerst alle winnaars betrokken. Al snel zullen CDA, SP, ChristenUnie en verliezer PvdA - zonder welke een coalitie nauwelijks denkbaar is - overblijven. En dan volgt, denk ik, een lange (in)formatieperiode. Alleen al, omdat op 7 maart 2007 de Provinciale Statenverkiezingen zijn. En die bepalen de nieuwe verhoudingen in de Eerste Kamer. De onderhandelaars zullen willen weten of ze a. op een meerderheid in de Chambre de Réflexion kunnen rekenen en b. hoe zij zich daar onderling in omvang tot elkaar zullen verhouden. Het is bekend dat de grootste regeringspartij van Paars, de PvdA, het in 1995 Spaans benauwd kreeg toen de VVD de grootste werd in de Eerste Kamer. Zo zal de PvdA deze keer allicht willen weten of zij in de Eerste Kamer wordt gepasseerd door de SP. De post-verkiezingspeilingen van De Hond liegen er niet om. De SP zit duidelijk in de winning flow. En welk scenario het ook wordt, de PvdA is er alles aan gelegen om die flow een halt toe te roepen.

Jeroen de Veth is adviseur public affairs bij
Winkelman en Van Hessen.