vrijdag 25 juni 2010

"Of het nu een paarse, nationale of regenboogcoalitie wordt: de VVD en de PvdA zijn met hun 61 zetels onmisbaar.."

De kater van 9 juni

Op tien juni werd ik wakker met een behoorlijke kater. Niet alleen omdat het feest van de avond daarvoor behoorlijk geslaagd was, maar vooral omdat de schizofrene verkiezingsuitslag toen indaalde. Natuurlijk was ik blij met het goede resultaat van de VVD en trots op de prestatie van oud-JOVD-voorzitter Mark Rutte, maar de uitslag belooft een complexe en langdurige formatie.

Voorafgaand aan de verkiezingen heb ik laten vallen dat wat de JOVD betreft een coalitie van CDA, VVD en D66 het meeste perspectief bood, al dan niet aangevuld met GroenLinks. Dit kabinet kon serieus werk maken van economische hervormingen, bezuinigingen en investeringen in onderwijs. Tegelijkertijd zou in deze coalitie voldoende aandacht zijn voor veiligheid, immigratie en integratie. Maar de kiezer sprak en torpedeerde mijn wenscoalitie. Op 9 juni werden de traditionele grote partijen, CDA, VVD en PvdA, tot dwergachtige reuzen gemaakt en de spectaculaire winst van de PVV snoepte op het laatste moment nog veel zetels af van CDA en VVD. Geen wenselijke of vanzelfsprekende coalitie lag voor de hand: de kiezer sprak, maar sprak in tongen.

Een eerste optie is en was een coalitie met de winnaar en de (absoluut) sterkste groeier: VVD en PVV. Natuurlijk valt er op het gebied van veiligheid, integratie en immigratie een hoop te bereiken samen met PVV, maar er is veel in deze “rechtse” coalitie dat liberalen doet gruwelen. Om te beginnen het sociaal-economische programma van de PVV dat een sterke spruitjeslucht verspreidt. Een bondige samenvatting hiervan: vroeger was alles leuk en dat moeten we vooral zo houden. Geert Wilders lijkt alleen te zijn vergeten dat de wereld in de tussentijd wel is veranderd en we dus genoodzaakt zijn om stappen te zetten op het gebied van arbeidsmarkt, sociale zekerheid en onderwijs.

De JOVD is de afgelopen jaren op de barricaden gegaan tegen te veel conservatisme binnen de VVD, te weinig oog voor privacy en burgerrechten en het vreemde idee van maakbaarheid wanneer het gaat om veiligheid in de samenleving. Een coalitie met PVV en CDA is in dit verband de goden verzoeken. Daarnaast is het voor liberalen onacceptabel dat de PVV onderscheid maakt tussen verschillende religies. Volgens het partijprogramma van de PVV blijft artikel 23 van de Grondwet onaangetast, behalve voor islamieten. Dit tezamen met het eerder aangehaalde economische programma, de visie van de PVV op onderwijs (welke visie?) en de minimale kamermeerderheid (om maar te zwijgen over gedoogsteun van de SGP) zorgt ervoor dat ik nog niet overloop van enthousiasme.

Maar dat betekent niet dat de kiezers van de PVV moeten worden genegeerd. Welke coalitie er ook komt: het signaal van deze kiezers moet worden gehoord, geagendeerd en aangepakt. Volop aandacht dus voor de (culturele) gevolgen van globalisering, immigratie, integratie en het broze vertrouwen in de politiek en de instituties weer herstellen.

Wat overblijft is een coalitie die draait om de as VVD-PvdA. Of het nu een paarse, nationale of regenboogcoalitie wordt: beide partijen zijn met hun 61 zetels onmisbaar. Programmatisch een zeer moeilijke combinatie, maar het land moet geregeerd. Daarom is het goed als Rutte en Cohen samen om tafel gaan om een pakket aan broodnodige bezuinigingen en hervormingen overeen te komen. Andere partijen kunnen dan aansluiten om smaak en kleur te geven aan de coalitie.

Wat ons betreft een zo liberaal mogelijke coalitie die de uitdagingen van de toekomst, zoals de vergrijzing en internationale economische ontwikkelingen.

De kiezer heeft VVD-leider Mark Rutte voor een verdomd moeilijk karwei gesteld. Hij moet voorgaan in het paringsritueel dat coalitievorming heet. Over de uitkomst kunnen we nu nog slechts gissen, maar het volgende wil ik graag aan Mark Rutte meegeven: Mark, geef ons een liberaal kabinet, maak Nederland klaar voor de toekomst en vergeet daarbij je roots bij de JOVD niet.

Martijn Jonk

Voorzitter JOVD